ՄԻՋՊԵՏԱՆԱԿԱՆ ՍԻԼԻ-ԲԻԼԻՆԵՐԻՑ ԱՆՀԱՆԳՍՏԱՑԱԾ

Արցախը՝ Իրանի տնտեսական հեռանկարների հիմք

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մուհամմադ Զարիֆը Վրաստանում հայտարարել է, որ պետք է ստեղծել Պարսից ծոցը Սև ծովին կապող տրանսպորտային միջանցք, որում Վրաստանից ու Իրանից բացի՝ պետք է մասնակցեն նաև  Հայաստանն ու Ադրբեջանը:

 

Պարսից ծոցը Սև ծովին  կապող   միջանցքի  հարցը  Թեհրանը  տարածաշրջանի  քաղաքական  օրակարգ է բերել միջուկային ծրագրի մասին  Արևմուտքի հետ բանակցելուց  ու  պատժամիջոցների չեղարկումից հետո: Այդուհետ Իրանը քայլեր է  ձեռնարկում Ադրբեջանի հետ երկաթուղային կապի, ինչպես նաեւ  Թեհրան-Բաքու-Մոսկվա ձևաչափի կյանքի կոչման համար:

Սրանից զատ՝ Թեհրանը  փորձում է ձևավորել այդ ուղղության այլընտրանքը: Խոսքը Իրան-Հայաստան-Վրաստան ուղղության մասին է:

 

Իրանի այս ակտիվությունը պատահական չէ և  հեռահար  շահեր ունի:  Արցախյան հարցում տեղաշարժ չկա՝Ադրբեջանի ապակառուցողական  պահվածքի պատճառով: Գրեթե ամեն օր ուժային կենտրոնները խոսում են խնդիրը բացառապես խաղաղ  եղանակով  լուծելու մասին,բայց այդ խոսքերին գերտերությունների կողմիցառայժմ հստակ քայլեր չեն հաջորդում: Մինչդեռհարևան Իրանը, որը նոր-նոր սկսել է շնչել՝  անցյալում թողնել պատժամիջոցները, ամեն գնով պայքարում է տարածաշրջանում խաղաղության համար:

Սյունիքում՝ Իրանի սահմանագծին, կստեղծվի ազատ տնտեսական գոտի: Չլինելով Մինսկի  խմբի անդամ՝ պաշտոնական Թեհրանը փորձում է տնտեսական ծրագրերով կապել ուժի միջոցով  Արցախի հարցը լուծել ցանկացողների ոտքերը՝ միաժամանակ հակամարտող երկրներին գոնե տնտեսական դաշտում  կլոր սեղանի նստեցնելով: Եթե Թեհրանին սա հաջողվի, ապա միառժամանակ պատերազմից ու լարված իրավիճակից կարելի է հեռու մնալ:

Իրանը հետաքրքրված է նաև ԵՏՄ-ով, չնայած  վերջերս Բիշքեկում  տեղի ունեցած ԵՏՄ Վեհաժողովի շրջանակում այդ կազմակերպության տնտեսական հանձնաժողովի փոխնախագահը հայտարարեց, որ ԵՏՄ անդամներին չեն գոհացնում այդ գոտու վերաբերյալ Իրանի առաջարկները:  Կոնկրետ ինչի մասին է խոսքը՝ դեռ պարզ չէ:

 Ի տարբերություն ԵՏՄ-ի և նրա շարժիչ ուժ Ռուսաստանի, որը դեռ շարունակում է անցյալ դարի 20-ական թթ. բոլշևիկյան իր քաղաքականությունը՝  ցավոք,  Հայաստանին հատկացնելով 5-րդ անվի դերը,   Իրանն այլ պահվածք  է դրսևորում: Թեհրանին անհանգստացնում են ռուս-թուրքական  սիլի-բիլիները, որոնց ցավոտ հետևանքներն իր վրա զգացել է Հայաստանը: Եվ Իրանն ամեն կերպ իր ծրագրերում փորձում է ներգրավել Հայաստանը,  հաշվի առնել նրա ներուժը՝ հիմնվելով  երկու երկրների  բարիդրացիական հարաբերությունների վրա:  Մեզ մնում է այս  ազդակներին արձագանքել արագ ու  օպերատիվ՝ ճկուն դիվանագիտություն  վարելով: Ի վերջո, նման հնարավորություն  միշտ չէ, որ կարող է ընձեռվել: